Nhấp vào đây: câu chuyện vay tiền của tôi ở trường đại học
Ở ký túc xá đêm khuya, khi đèn bàn còn chiếu le lói và danh sách bài tập như một dải ngân hà, mình từng nghĩ: nếu có thể vay tiền nhanh để trả tiền thuê phòng, mua sách và ăn uống tạm ổn, mọi thứ sẽ dễ thở hơn. Rồi một banner quảng cáo hiện lên trên màn hình, hứa hẹn lãi suất thấp và quy trình duyệt nhanh. Có một liên kết xuất hiện và mình nghĩ: chỉ một cú nhấp thôi có thể giải cứu. nhấp vào đây, để xem họ nói gì và liệu có thật sự đáng tin. Sau một chút do dự, mình nhận ra đó có thể là bước đầu của chuỗi quyết định mà sau này mình phải trả giá. Thực tế là, câu chuyện của tôi bắt đầu từ sự tiện lợi và sự nôn nóng của tuổi trẻ.
Muốn vay tiền và cái bẫy của sự tiện lợi
Khi bạn muốn vay tiền, điều đầu tiên luôn nghe thấy là sự nhanh chóng và dễ dàng. Mình cũng từng nghĩ: “đi vay một tí cho qua cơn khủng hoảng ngắn hạn ấy mà.” Đúng là dễ thấy ngay tiền trong tài khoản, nhưng kèm theo đó là những điều khoản bí mật: phí xử lý, lãi suất bị nâng lên sau tháng đầu, và cả khía cạnh phạt khi trả chậm. Bạn có thể bị cuốn vào một vòng lặp: vay để trả nợ cũ, rồi lại vay để trả lãi từ vay trước. Mình đã thấy điều này xảy ra với một số bạn ở tầng lớp học phí cao hơn một chút, và nghe thấy nhiều câu chuyện gỡ mãi mà vẫn dính debt trail. Những lời hứa “0% lãi chỉ trong tháng đầu” nghe cực cuốn, nhưng sự thật thường không dễ nhận ra ngay lập tức. Đó là lúc mình bắt đầu đặt câu hỏi về giá trị thật của mỗi đồng tiền.
Những hậu quả không nói ở trên poster quảng cáo
Tiền bạc có thể mua được vài giờ thảnh thơi, nhưng nó cũng mang theo áp lực khiến tim mình đập nhanh hơn mỗi khi đến hạn trả nợ. Mỗi tin nhắn nhắc đến, mỗi cuộc gọi thất hứa từ những bên cho vay lạ hoắc khiến mình nhận ra sự khó kiểm soát. Đi học trên phố phồn hoa, nhưng trong đầu lại là chuông báo nợ lắc lắc và danh sách trả tiền ngắn hạn. Mình phải cắt bỏ các chi tiêu nhỏ nhặt nhất để trả cho món nợ vừa mượn, và điều ấy ảnh hưởng đến bữa ăn, đến việc tham gia hoạt động trên trường, thậm chí đến sự tự tin khi giao tiếp với thầy cô và bạn bè. Đôi khi, mình tự hỏi liệu mình có thể thoát khỏi vòng xoáy đó bằng những quyết định đơn giản hay không, hay phải đối mặt với thực tế khó khăn một lần cho mọi thứ phải thay đổi.
Lựa chọn thay thế – cách liên tục thắt chặt ngân sách mà vẫn sống được
Thay vì lao vào vay tiền mà không có kế hoạch, mình thử bắt đầu từ những bước nhỏ nhưng có thể làm được ngay. Đầu tiên là ngồi xuống bàn và liệt kê mọi khoản chi, từ tiền thuê nhà, điện nước đến bữa ăn và phí sinh hoạt. Mình học cách tự động cắt những chi phí không cần thiết: cà phê đắt tiền, mua sách mới mỗi tháng khi có thể xin bản sao từ thư viện hoặc mua sách cũ, và thử ở lại ký túc thêm một kỳ nếu có chương trình giảm phí. Thứ hai là tìm thêm nguồn thu nhập phụ hợp pháp – việc làm thêm, gia tăng sự tham gia dự án trong trường hoặc trao đổi công việc với bạn bè trong nhóm. Thứ ba là tìm các gói hỗ trợ dành cho sinh viên từ trường hoặc ngân hàng, nơi lãi suất ổn định và điều kiện tiếp cận dễ hơn. Những lựa chọn này đòi hỏi kiên nhẫn, nhưng ít rủi ro hơn nhiều so với một khoản vay ngắn hạn đầy ẩn số.
Khéo léo đối thoại và nhận trợ giúp đúng lúc
Trong quá trình này, mình nhận ra rằng nói chuyện thẳng thắn với người thân và thầy cố vấn tài chính ở trường mang lại nhiều lợi ích bất ngờ. Họ có thể giúp mình hiểu rõ mức độ rủi ro của các hợp đồng cho vay, giải thích các điều khoản khó hiểu và thậm chí giới thiệu các nguồn hỗ trợ hợp lệ mà mình chưa biết đến. Việc này không dễ dàng, vì ai cũng muốn “tự lực cánh sinh”. Nhưng khi mình nói rõ hoàn cảnh, họ lắng nghe và đưa ra lời khuyên thiết thực: lên kế hoạch trả nợ, tìm nguồn hỗ trợ học phí, hoặc sắp xếp lại lịch học để làm thêm một cách hợp pháp và bền vững hơn. Một bài học giá trị là: tiền có thể giúp bạn vượt qua một khoảnh khắc khó khăn, nhưng nếu bạn không kiểm soát được, nó sẽ kiểm soát bạn trước.
Kết nối lại – quay về thực tế và nhìn xa hơn
Những trải nghiệm lúc trước khiến mình nhận ra một điều rất giản dị: khi muốn vay tiền, hãy xem đó như một công cụ và đặt nó vào đúng ngữ cảnh. Nó có thể hữu ích cho những tình huống thật sự khẩn cấp và có kế hoạch trả nợ rõ ràng, chứ không phải là chiếc phao vô kiểm soát. Mình học được cách đánh giá rủi ro, lập ngân sách và tìm kiếm sự giúp đỡ hợp pháp từ trường và cộng đồng. Đó là cách để bạn vừa giữ được sự tự tin, vừa tránh rơi vào cái bẫy của vay tiền nhanh và lãi suất bào mòn tâm trí. Thay vì để sự thiếu hụt tạm thời biến bạn thành người phải gồng mình trả đến kiệt quệ, hãy để mỗi quyết định tài chính của bạn trở thành một bước tiến vững chắc cho tương lai.
Và để làm cho câu chuyện của mình có một hơi thở thực tế hơn, dưới đây là cách tôi nghĩ lại các ý chính ở một mức độ khác: đừng để sự tiện lợi làm mất kiểm soát tài chính; hãy có một kế hoạch chi tiêu rõ ràng trước khi cân nhắc bất kỳ khoản vay nào; hãy tìm nguồn hỗ trợ hợp pháp và ổn định hơn thay vì tìm đến các giải pháp nhanh chóng có rủi ro cao; và quan trọng nhất là nhận thức được rằng tiền có thể giúp qua khoảnh khắc ấy, nhưng chỉ có sự chuẩn bị và kiên nhẫn mới giúp bạn đi xa hơn mà không phải trả giá quá đắt về sau.